Plac Świętego Piotra: kolumnada Berniniego, obelisk i co zobaczyć

Na placu Świętego Piotra zobaczysz kolumnadę Berniniego z 284 kolumnami i 140 posągami, egipski obelisk pośrodku, dwie fontanny, a w głębi fasadę Bazyliki św. Piotra. Wstęp na plac jest bezpłatny, plac należy do Państwa Watykańskiego i to tutaj papież odmawia w niedziele w południe modlitwę Anioł Pański oraz odprawia wiele wielkich uroczystości. Stąd wchodzi się do bazyliki, przez kontrolę bezpieczeństwa w prawej kolumnadzie.

Kto zaprojektował plac Świętego Piotra?

Zaprojektował go Gian Lorenzo Bernini na zlecenie papieża Aleksandra VII, w połowie XVII wieku. Wcześniej przestrzeń przed bazyliką była nieregularnym, ziemnym placem z różnicą poziomów około dziesięciu metrów między schodami a dzielnicą Borgo.

Bernini przedstawił najpierw projekt z portykami na łukach, który w 1657 roku zastąpił ostatecznym: kolumnadami z architrawem, bez łuków. Plac ma dwie części:

• Plac w kształcie trapezu przed fasadą, którego dłuższym bokiem jest sama bazylika. Ten kształt koryguje perspektywę i optycznie skraca odległość do fasady.
• Wielki plac owalny z obeliskiem pośrodku, objęty kolumnadami.

Bernini wyjaśnił swój zamysł obrazem, którego używa się do dziś: kościół Świętego Piotra, „niemal matka wszystkich innych”, miał mieć portyk przyjmujący wiernych „z otwartymi ramionami”. Dlatego kolumnada wygląda jak dwa wielkie ramiona.

Zaprojektował też „trzecie ramię” kolumnady, które miało zamknąć plac od frontu, ale go nie zbudowano: odłożono je z braku pieniędzy, a po śmierci Aleksandra VII pomysł przepadł.

Ile kolumn ma plac Świętego Piotra?

Cztery rzędy kolumnady liczą razem 284 kolumny i 88 pilastrów, zwieńczonych 140 marmurowymi posągami świętych, według Wikipedii.

Fakt	Plac Świętego Piotra
Architekt	Gian Lorenzo Bernini
Papież	Aleksander VII
Projekt ostateczny	1657
Kolumny	284, w czterech rzędach
Pilastry	88
Posągi na kolumnadzie	140
Wysokość n.p.m.	19 m
Fontanny	Dwie, uruchomione razem w czerwcu 1677 roku

Bernini wybrał porządek dorycki, prosty i surowy, aby kontrastował z korynckimi kolumnami fasady i sprawiał, że wydaje się ona wyższa. Ponieważ plac jest zakrzywiony, kolumny grubieją od pierwszego do czwartego rzędu, aby wyrównać rosnące odstępy między nimi.

Obie fontanny mają własną historię. Prawą przebudował Carlo Maderno w 1614 roku na miejscu wcześniejszej z 1490 roku; lewą, identyczną z pierwszą, dodał Bernini dla symetrii. Obie uruchomiono w czerwcu 1677 roku.

Czym jest obelisk na placu Świętego Piotra?

To egipski obelisk z czerwonego granitu, bez hieroglifów, o wysokości 25,3 metra; z cokołem i krzyżem sięga prawie 40 metrów. Według Pliniusza pochodzi z Heliopolis. Cesarz Kaligula przywiózł go do Rzymu i ustawił w cyrku Nerona, który zajmował ten teren. Według tradycji święty Piotr został ukrzyżowany w jego pobliżu, a Wikipedia opisuje go jako jedyny starożytny obelisk w Rzymie, który nigdy się nie przewrócił.

Przeniesienie go na środek placu było wyczynem. Na polecenie papieża Sykstusa V architekt Domenico Fontana postawił go 10 września 1586 roku, po czterech miesiącach pracy, z udziałem dziewięciuset ludzi, siedemdziesięciu pięciu koni i czterdziestu kabestanów. Był to pierwszy obelisk wzniesiony w czasach nowożytnych. Podczas operacji marynarz Benedetto Bresca krzyknął „Wody na liny!”, aby nie pękły pod ciężarem.

Na co jeszcze zwrócić uwagę:

• Cokół z czterema lwami z brązu dłuta Prospera Antichiego.
• Napis, który po polsku brzmi: „Oto krzyż Pański. Uchodźcie, nieprzyjaciele. Zwyciężył lew z pokolenia Judy”.
• Posadzka: w 1817 roku obelisk stał się zegarem słonecznym. Wokół leżą marmurowe dyski tworzące różę wiatrów i linię południkową z punktami przesileń.

Co dzieje się na placu Świętego Piotra: Anioł Pański i audiencje?

Plac jest sceną wielkich uroczystości papieskich. Według Wikipedii odprawia się tu mszę inaugurującą pontyfikat, mszę Niedzieli Palmowej, mszę wielkanocną z błogosławieństwem Urbi et Orbi (udzielanym także w Boże Narodzenie), kanonizacje i audiencje generalne.

Dwa najczęstsze wydarzenia dla zwiedzających:

• Niedzielny Anioł Pański. Papież odmawia go w każdą niedzielę w południe, zwykle z okna swojego gabinetu w Pałacu Apostolskim, które wychodzi na plac. Bilet nie jest potrzebny. Wyjaśniamy to w artykule Anioł Pański w Watykanie.
• Środowa audiencja generalna. Odbywa się na placu lub w Auli Pawła VI, a bilety są zawsze bezpłatne: wydaje je Prefektura Domu Papieskiego. Wszystkie szczegóły w przewodniku audiencja u papieża.

Obecny papież to Leon XIV. Terminy zmieniają się co tydzień, więc przed wyjściem warto sprawdzić oficjalny kalendarz Stolicy Apostolskiej.

W Boże Narodzenie na środku placu staje wielka choinka, zgodnie z tradycją zapoczątkowaną w 1982 roku, a manifestacje inne niż religijne są na placu zakazane.

Jak dojechać na plac Świętego Piotra?

Plac leży na skraju historycznego centrum Rzymu, a wchodzi się na niego pieszo od strony dzielnicy Borgo. Dwa główne dojścia to Via della Conciliazione, aleja wytyczona w latach 1936–1950, która prowadzi wprost na plac, oraz Via di Porta Angelica.

Komunikacją miejską:

• Metro: linia A w kierunku Battistini do stacji Ottaviano.
• Autobus: linie 32, 81 i 982 zatrzymują się na Piazza del Risorgimento.
• Tramwaj: linia 19, również na Piazza del Risorgimento.

Wszystkie trasy, z Termini i z lotnisk, opisujemy w artykule jak dojechać do Watykanu.

Na plac nie ma biletów. Aby wejść do Bazyliki św. Piotra, trzeba przejść kontrolę bezpieczeństwa włoskiej Policji Państwowej w prawej kolumnadzie: bazylika jest otwarta codziennie w godzinach 7:00–19:00 do 28 marca 2027 roku, a wstęp jest bezpłatny. Ze środka wchodzi się na kopułę Bazyliki św. Piotra, z widokiem na Watykan i Rzym, za 22 € windą lub 17 € schodami.

Jeśli chcesz zobaczyć wszystko z przewodnikiem, zwiedzanie Bazyliki św. Piotra z kopułą i grotami kosztuje od $33, z oceną 4,8 na 5 w 6363 opiniach o tej wycieczce w GetYourGuide. A żeby połączyć plac z Muzeami i Kaplicą Sykstyńską, zajrzyj do przewodnika Watykan: zwiedzanie i na stronę bilety do Muzeów Watykańskich.