Vaticaan: wat het is, waar het ligt en hoeveel inwoners

Ja, het Vaticaan is een land: de staat Vaticaanstad is sinds 1929 een soevereine staat en de kleinste ter wereld, met 0,44 km² en 882 inwoners. Het is een enclave in Rome, op de rechteroever van de Tiber, helemaal omringd door Italië. Het staatshoofd is de paus, nu Leo XIV. Voor reizigers bestaat het Vaticaan vooral uit de Sint-Pietersbasiliek, het plein ervoor en de Vaticaanse Musea met de Sixtijnse Kapel. Zoek je een plan voor je bezoek, begin dan met het Vaticaan bezoeken: wat je moet zien.

Is het Vaticaan een land?

Ja. De staat Vaticaanstad ontstond op 11 februari 1929 met de Verdragen van Lateranen, ondertekend door kardinaal Pietro Gasparri namens Pius XI en door Benito Mussolini namens koning Victor Emanuel III. Italië erkende de onafhankelijkheid en soevereiniteit van de Heilige Stoel, en de nieuwe staat werd opgericht. Sinds 1870, toen Italië Rome innam, had de paus geen eigen grondgebied meer.

Twee namen die vaak door elkaar worden gebruikt, kun je beter uit elkaar houden:

• Vaticaanstad is de staat: het grondgebied, de wetten en de diensten.
• De Heilige Stoel is de instelling die de katholieke Kerk leidt. Zij, en niet de staat, onderhoudt de diplomatieke betrekkingen met andere landen.

De staatsvorm is een theocratie, georganiseerd als kiesmonarchie. De paus is de soeverein en heeft de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht. Het dagelijks bestuur draagt hij over aan het Presidium van het Governatoraat. Als een paus overlijdt of aftreedt, kiest het College van Kardinalen zijn opvolger in het conclaaf in de Sixtijnse Kapel. Het laatste conclaaf koos op 8 mei 2025 Robert Francis Prevost, die de naam Leo XIV aannam.

Waar ligt het Vaticaan?

Het Vaticaan ligt in Rome, op de rechteroever van de Tiber, op een heuvel die deel uitmaakte van de oude Vaticaanse heuvels. Van de naam van die heuvel komt de naam van de staat.

Het grondgebied wordt deels door muren omgeven. Aan de kant van het Sint-Pietersplein is de grens een strook marmer in de bestrating die de uiteinden van de colonnade verbindt. Het plein hoort bij het Vaticaan, maar je loopt er normaal vrij op en de Italiaanse politie houdt er toezicht. De rest van de staat betreed je via vijf ingangen, bewaakt door de Zwitserse Garde en de Vaticaanse Gendarmerie.

De ingang van de Vaticaanse Musea ligt aan de Viale Vaticano, vlak bij de Piazza del Risorgimento. De dichtstbijzijnde metrostations zijn Ottaviano en Cipro, op lijn A. We leggen de route stap voor stap uit in hoe kom je bij het Vaticaan.

Buiten dat terrein heeft de Heilige Stoel gebouwen in Rome en in Italië met extraterritoriale rechten. Daartoe behoren de basilieken Sint-Jan van Lateranen, Santa Maria Maggiore en Sint-Paulus buiten de Muren, en het paleis van Castel Gandolfo.

Hoe groot is het Vaticaan?

Het grondgebied meet 0,44 km², oftewel 44 hectare. Ter vergelijking:

• De Sint-Pietersbasiliek beslaat ongeveer 7% van de oppervlakte, basiliek en plein samen zo’n 20%.
• De Vaticaanse Tuinen beslaan ongeveer 22 hectare, zo’n beetje de helft van het land.
• Het hele geheel werd in 1984 door UNESCO tot werelderfgoed verklaard. Het is het enige geval waarin de erkenning een complete staat omvat.

Zoek je een kaart of plattegrond van het Vaticaan voor je bezoek: de Vaticaanse Musea publiceren op hun officiële website een downloadbare plattegrond van de route.

Hoeveel inwoners heeft het Vaticaan?

Volgens de officiële cijfers van de staat, bijgewerkt tot 31 december 2024:

Gegeven	Aantal
Inwoners van de staat (staatsburgers en niet-staatsburgers)	882
Vaticaanse staatsburgers	673
Staatsburgers die binnen de staat wonen	458
Van wie leden van de Zwitserse Garde	120
Kardinalen met Vaticaans staatsburgerschap	66 (10 wonen in de staat)

Ongeveer 30% van de staatsburgers woont buiten de staat, vooral diplomatiek personeel. Het Vaticaanse staatsburgerschap erf je niet bij de geboorte: het wordt verleend voor de functie die iemand bekleedt en vervalt zodra die functie eindigt. In het Vaticaan wonen de paus, kardinalen met een functie, priesters, religieuzen, de Zwitserse gardisten en enkele leken die voor de staat werken, met hun gezinnen.

Welke taal spreekt men in het Vaticaan?

De meest gesproken taal is Italiaans. Latijn is de officiële taal van de Heilige Stoel: de officiële Latijnse naam van de staat is Status Civitatis Vaticanæ. De munteenheid is de euro, met eigen Vaticaanse munten die in Italië worden geslagen; meer daarover in munten en postzegels van het Vaticaan.

Wat kun je bezoeken in het Vaticaan?

Plek	Wat het is	Toegang?
Sint-Pietersplein	Het plein van Bernini met de obelisk	Vrij
Sint-Pietersbasiliek	De hoofdkerk, met de Pietà en het baldakijn	Geen toegangsprijs; veiligheidscontrole
Koepel van de Sint-Pieter	Klim naar de top van Michelangelo’s koepel	€ 17 via de trap, € 22 met de lift
Vaticaanse Grotten	Pausengraven onder de basiliek	Open voor bezoekers van de basiliek
Necropolis (Scavi)	Romeinse begraafplaats en graf van Sint-Petrus	Met reservering via de website van de basiliek
Vaticaanse Musea en Sixtijnse Kapel	Eén ticket voor allebei	€ 20 aan de kassa, € 20 + € 5 online
Vaticaanse Tuinen	Alleen met een georganiseerd bezoek	Officiële webshop van de Musea

Wil je de paus zien: voor de algemene audiënties en vieringen zijn de tickets altijd gratis; we leggen het uit in de gids over de pauselijke audiëntie. En wie dit alles sinds 1506 beschermt, lees je in de gids over de Zwitserse Garde.

Het Vaticaan in cijfers

Officiële naam	Staat Vaticaanstad
Oppervlakte	0,44 km² (44 ha)
Inwoners	882 (31 december 2024)
Staatshoofd	De paus (Leo XIV sinds 2025)
Oprichting	11 februari 1929, Verdragen van Lateranen
Talen	Italiaans (meest gesproken); Latijn (officiële taal van de Heilige Stoel)
Munteenheid	Euro
Werelderfgoed	Sinds 1984

Hoe een Romeins circus uitgroeide tot deze staat, lees je in de geschiedenis van het Vaticaan.